شمار . عدد بنين و بنات بلافصل و زاده از صلب و بطن شاهزادگان پاك اصل كه درين رساله به تحرير آمد ، بجز نباير نوّاب شاهزادگان ، موازى هفتصد و هشتاد و چهار نفر است كه هريك در جاى خود تفصيل داده خواهد شد . اگر [ اين بنده ] مىخواست به تذكار اسامى و احوال ساير نوّاب شاهزادگان پردازد ، يا همان عدد به تنهايى را مذكور سازد ، اولا تعداد ايشان ناممكن بود و ثانيا كلك دو زبان ، ازين كار بىحاصل كه به قانون تسلسل مقابل است ، اعراض مىنمود . اسامى و احوال اين پنجاه و هفت نفر از نوّاب [ 524 ] شاهزادگان ذكور كه چهار نفر از ايشان متوفى مىباشند ، از قرارى است كه ايراد مىگردد : اوّل : نايب السلطنه العليه وليعهد دولت عليه عباس ميرزا « 1 » در سنهء يك هزار و دويست و سه در قصبهء معموره « نوا » كه در بدايت دولت قاجار ييلاق آن دودمان عالىمقدار بود ، از بطن برگزيده صبيّه محترمه اميركبير محمد قلى خان دولوى قاجار « 2 » به عرصه وجود خراميد و از سلطان سعيد شهيد بزرگوار محمد شاه قاجار - انار الله برهانه - ملقب به وليعهد دولت پايدار گرديد . مجاهدات او با طوايف روسيهء روسيَه و افاغنه و تركمانيه از قرارى است كه در اصل تاريخ مرقوم قلم عنبرين شيم گشته و آوازه جلالت و شهامتش از فرط اشتهار از گنبد دوّار درگذشته است . ساليان دراز مملكت آذربايجان به تيول ابدى او مقرّر و پس از چندى ولايات شهرزور و سليمانيه و كوى و حرير و زهاب و احشامات بابان و جاف و همچنين ولايات همدان و گروس و قراگوزلو نيز ضميمه آن كشور ، و مملكت خراسان و دار العبادهء يزد و دار الامان كرمان نيز شمشير و تدابير او را مسخّر آمد .

--> ( 1 ) . چهارشنبه چهارم ذى حجة 1203 برابر با 1788 ميلادى و 1166 هجرى شمسى به دنيا آمد . او چهارمين پسر فتحعلى شاه بود . ( 2 ) . تذكره خاورى « فتحعلى خان دولوى قاجار » نوشته و اكسير التواريخ اعتضاد السلطنه نيز « فتحعلى خان برادر جان محمد خان » آورده است . محمد قلى خان ، فرماندهى فوج خواجه‌وند و عبد الملكى را در جنگ‌هاى ايران و روس به عهده داشت امّا آنچه از اكسير التواريخ برمىآيد ، لقب امير كبير نداشت . فتحعلى خان دولوى قاجار به نظر صحيح مىرسد .